BHP w okresie świątecznym: Zarządzanie zmęczeniem i stresem w zespole produkcyjnym.

Grudzień to w wielu branżach – od logistyki, przez handel, aż po produkcję spożywczą – czas absolutnego szczytu operacyjnego. Presja czasu, wyśrubowane normy i chęć „domknięcia” zamówień przed Wigilią tworzą wybuchową mieszankę. Niestety, statystyki są brutalne: tam, gdzie rządzi pośpiech, bezpieczeństwo pracy przed świętami schodzi na drugi plan, a ryzyko wypadków drastycznie rośnie. Jak zarządzać zespołem, który jest zmęczony i zestresowany, by wszyscy bezpiecznie dotarli do wigilijnego stołu?

Jako pracodawca lub kierownik musisz mieć świadomość, że pracownik w grudniu funkcjonuje inaczej niż w lipcu. Do zmęczenia fizycznego dochodzi stres związany z przygotowaniami domowymi i presja „deadlinów”. Poniżej omawiamy 5 kluczowych obszarów, o które musisz zadbać, aby zachować bezpieczeństwo pracy przed świętami w tym gorącym okresie.

1. Zmęczenie to realne zagrożenie, a nie wymówka

Zmęczony pracownik to niebezpieczny pracownik. Badania wykazują, że po 17 godzinach czuwania (pracy i aktywności domowej) nasza koordynacja ruchowa i czas reakcji spadają do poziomu osoby mającej 0,5 promila alkoholu we krwi. Dbanie o bezpieczeństwo pracy przed świętami wymaga uwzględnienia fizjologii organizmu.

W okresie przedświątecznym, gdy nadgodziny są normą, ryzyko błędu ludzkiego rośnie lawinowo. Operator wózka widłowego może nie zauważyć pieszego, a pracownik przy maszynie może odruchowo włożyć rękę w strefę niebezpieczną. Więcej o wpływie zmęczenia na wypadkowość przeczytasz w materiałach Centralnego Instytutu Ochrony Pracy (CIOP).

Co możesz zrobić?

• Bezwzględnie przestrzegaj przerw regeneracyjnych.
• Wprowadź rotację na najbardziej monotonnych i wymagających skupienia stanowiskach.
• Zapewnij darmowe ciepłe napoje i owoce – to drobny gest, który podnosi poziom energii.

2. Walka z kulturą „chodzenia na skróty”

Gdy goni nas termin, pojawia się pokusa, by pominąć procedury. „Nie będę zakładał kasku, to tylko chwila”, „Nie wyłączę maszyny, tylko szybko wyciągnę ten detal”. To klasyczne przyczyny ciężkich wypadków przy pracy w grudniu.

Twoim zadaniem jest jasne zakomunikowanie: żaden termin, żadna paczka i żaden zysk nie są warte ludzkiego zdrowia. Jeśli bezpieczeństwo pracy przed świętami ma być zachowane, pracownicy muszą wiedzieć, że nie będą karani za to, że poświęcili czas na bezpieczne wykonanie zadania (np. założenie uprzęży czy blokadę LOTO), nawet jeśli zajęło to chwilę dłużej.

3. Nadgodziny a limity prawne

Kodeks Pracy stawia jasne granice. Tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym. Co więcej, pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku.

Zmuszanie do pracy ponad siły, łamanie doby pracowniczej czy skracanie odpoczynku to nie tylko wykroczenie przeciwko prawom pracownika (zagrożone mandatem), ale przede wszystkim proszenie się o tragedię. Pamiętaj, że w razie wypadku, inspektor Państwowej Inspekcji Pracy w pierwszej kolejności sprawdzi ewidencję czasu pracy poszkodowanego.

4. Organizacja ruchu wewnątrzzakładowego

Przed świętami magazyny pękają w szwach. Alejki są zastawione paletami, towar piętrzy się w strefach odkładczych, a wózków widłowych jest więcej niż zwykle. To chaos, nad którym musisz zapanować, aby utrzymać wysokie bezpieczeństwo pracy przed świętami.

Drogi transportowe nie mogą być zastawione towarem „tylko na chwilę”. Zastawiona droga to brak widoczności dla operatorów i brak drogi ucieczki w razie pożaru. Warto wyznaczyć dodatkowe osoby do koordynacji ruchu w strefach „wąskich gardeł”, aby uniknąć kolizji.

5. Rola liderów i „Stop Work Authority”

To właśnie w grudniu rola mistrzów, brygadzistów i kierowników zmian jest kluczowa. To oni są na pierwszej linii. Lider nie może odwracać wzroku, gdy widzi łamanie zasad BHP w imię szybkości.

Warto przypomnieć zasadę „Stop Work Authority” (prawo do wstrzymania pracy). Każdy pracownik powinien czuć się upoważniony do przerwania pracy, jeśli uzna, że warunki są niebezpieczne lub jest zbyt zmęczony, by bezpiecznie kontynuować zadanie. Budowanie takiej kultury sprawia, że bezpieczeństwo pracy przed świętami staje się realną wartością, a nie pustym hasłem.

Podsumowanie – najważniejszy prezent to powrót do domu

Wszyscy chcemy znaleźć prezenty pod choinką, ale najważniejszym prezentem dla rodziny Twojego pracownika jest to, że wróci on do domu cały i zdrowy po świątecznej zmianie. Nie pozwól, by pośpiech odebrał komukolwiek radość ze świąt.